Tandenknarsen bij kinderen, wanneer is het zorgwekkend?

Hoor je ’s nachts je kind tanden knarsen? Schrik niet meteen. Tandenknarsen bij kinderen gebeurt bijzonder vaak en is in de meeste gevallen niet zorgwekkend. Maar er zijn signalen waarbij het wel aandacht verdient en dan is het goed om te weten wat te doen. In dit blog, wanneer is het normaal, wanneer niet en hoe pak je het thuis aan.

Hoe vaak komt het voor?

Schattingen lopen uiteen maar ongeveer 15 tot 33 procent van de kinderen knarst weleens met de tanden. Vooral tussen de 3 en 12 jaar is het zichtbaar. Bij veel kinderen verdwijnt het vanzelf naarmate ze ouder worden en hun gebit volgroeid is.

Dus eerst het geruststellende nieuws, af en toe knarsen is niet alarmerend. Het hoort vaak gewoon bij de leeftijd.

Wat zijn mogelijke oorzaken?

Bij kinderen ligt de oorzaak meestal in een van deze hoekjes:

• Gebit in ontwikkeling: als kies of tand niet helemaal lekker op elkaar past, kan dat onbewust knarsen veroorzaken. Het lichaam zoekt naar een passende stand.
• Stress of spanning: schooldruk, drukke gezinssituatie, een verhuizing of een nieuw broertje of zusje. Kinderen voelen meer dan ze laten zien.
• Slaapproblemen, vooral bij snurken of als je kind slaapapneu heeft (vergrote amandelen kunnen meespelen). Knarsen is dan vaak een bijverschijnsel.
• Bepaalde medicatie: sommige ADHD-medicijnen en antidepressiva kunnen knarsen uitlokken. Bespreek met de voorschrijvend arts als dit speelt.
• Erfelijkheid: bij ouders die zelf knarsen of klemmen is de kans dat het kind het ook doet groter.

Wanneer wel naar de tandarts

Niet elk knarsend kind hoeft naar de tandarts. Maar bij deze signalen wel:

• Je ziet zichtbare slijtage of beschadigingen aan de tanden
• Je kind klaagt over kaakpijn, hoofdpijn of oorpijn na het wakker worden
• Het knarsen is heel hard en intens, niet alleen heel even
• Het klikken of knarsen gaat door bij de overgang naar volwassen tanden
• Je hoort het kind ook overdag op zijn tanden knarsen

De tandarts kan kijken of er gebitsbeschadiging is en of er bijvoorbeeld een verwijzing naar een specialist nodig is.

Wanneer naar de huisarts

Als naast het knarsen ook deze dingen spelen dan is een gesprek bij de huisarts goed:

• Je kind snurkt zwaar of stopt soms even met ademen tijdens slaap (kan op slaapapneu wijzen)
• Het kind is overdag erg moe of moeilijk wakker te krijgen
• Er zijn structureel gedrags- of emotionele uitdagingen waarvan je vermoedt dat het onder het knarsen ligt
• Je vermoedt dat een medicijn de knarsen veroorzaakt of verergert

Wat kun je thuis doen?

Voor mild knarsen waar je niet direct een specialist nodig hebt:

Een rustig avondritueel

Kinderen die op een onrustige manier de dag eindigen slapen ook onrustiger. Een vaste volgorde van de dag afsluiten, geen schermen het laatste half uur voor het slapen gaan, een voorleesmoment of een kort gesprekje over de dag. Allemaal helpt het zenuwstelsel te ontspannen.

Een gesprek over wat er speelt

Kinderen vertellen vaak niet uit zichzelf dat ze stress hebben. Een open vraag als “waar denk je nu aan?” of “wat ging er goed vandaag, wat was lastig?” kan onverwacht veel naar boven brengen.

Beweging overdag

Kinderen die buiten kunnen spelen en bewegen, hebben ’s avonds minder opgekropte energie. Minder energie betekent vaak ook minder onrustige slaap en minder knarsen.

Geen bitje voor jonge kinderen

Belangrijk: jonge kinderen krijgen geen bitje. Hun gebit is in ontwikkeling en een bitje kan dat verstoren. Eventueel maatwerk is iets dat een kindertandarts bepaalt niet iets dat je bij de drogist haalt.

Wanneer trekt het bij?

Bij veel kinderen verdwijnt knarsen rond hun 10e tot 12e jaar, als het melkgebit vervangen is door volwassen tanden. Voor anderen blijft het of komt het later terug. De grootste indicator: hoe gaat je kind met stress om. Een kind dat leert spanning te uiten, rustig ademen en ontspannen heeft minder kans dat knarsen meegroeit naar volwassenheid.

Tot slot: knars je zelf ook? Dan is dit een mooi moment om er beide aan te werken. Kinderen kopiëren patronen, ook de fysieke. Als jij leert je kaak los te laten, gaat je kind dat onbewust ook makkelijker leren.